Khái quát bệnh xơ gan, nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị

Khái quát bệnh xơ gan, nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị

25/03/2020 Đăng bởi: ĐẤT VIỆT

Bệnh xơ gan là hậu quả nghiêm trọng của nhiều bệnh lý gan. Bệnh xơ gan cực kỳ nguy hiểm bởi những tổn thương không phục hồi ở cấu trúc gan. Tỷ lệ tử vong của xơ gan này lên đến 40-60%. 

Xơ gan là bệnh lý nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao

Bệnh xơ gan, hậu quả nặng nề của nhiều bệnh lý gan mạn tính

Bệnh xơ gan là gì?

Bệnh xơ gan (Cirrhosis) là quá trình tổn thương có tính chất lan toả, kéo dài ở gan dẫn tới xơ hoá, đảo lộn cấu trúc bình thường của gan. Hậu quả dẫn tới hình thành các u cục (nodule) có cấu trúc không bình thường.

Quá trình hình thành bệnh xơ gando bất cứ nguyên nhân nào đều do sự phát triển của 3 loại tổn thương:

  • Tổn thương tế bào gan
  • Tăng sinh mô liên kết
  • Tái tạo tế bào gan

3 loại tổn thương này phối hợp và tác động lẫn nhau, khiến gan ngày càng tổn thương và không thể phục hồi.

Bệnh xơ gan có tỷ lệ tử vong cao tại Việt Nam

Xơ gan không phải bệnh mà là hội chứng lâm sàng. Nó là hậu quả của nhiều bệnh lý gan mạn tính như: viêm gan virus, viêm gan mạn, viêm gan do rượu, gan nhiễm mỡ…

Viêm gan và xơ gan là vấn đề sức khoẻ đáng báo động tại Việt Nam. Việt Nam có tỷ lệ mắc xơ gan cao và tiếp tục có xu hướng gia tăng, đặc biệt xơ gan do rượu. Tỷ lệ xơ gan khoảng 5%. Trong đó xơ gan do virus là 40%, do bia rượu là 18%.

Tỷ lệ tử vong đối với bệnh này khoảng 33%-66% trong 10 năm, phụ thuộc vào nguyên nhân: xơ gan do rượu, xơ gan do virus (viêm gan), xơ gan mật… Trong đó, xơ gan do bia rượu hoặc xơ gan do virus có uống rượu đều có tỷ lệ tử vong cao.

Cách phân biệt gan khoẻ mạnh và Xơ gan

Hình tái gan bệnh xơ gan
Phân biệt xơ gan và gan khoẻ mạnh

Gan là tạng lớn nhất trong cơ thể. Ở mỗi tiểu thuỳ, tế bào gan xếp thành hình nan hoa. Những “nan hoa tế bào gan” này gặp nhau ở tĩnh mạch trung tâm tiểu thuỳ. 4-5 tiểu thuỳ gặp nhau ở khoảng cửa (nơi tập trung của tổ chức liên kết, hệ thống động mạch gan, bạch huyết, đường mật và tĩnh mạch.

Gan khoẻ mạnh: Khi lá gan khoẻ mạnh, gan có hình thái mềm mại, màu nâu đỏ, mặt nhẵn. Cân nặng của gan ở người trưởng thành dao động từ 1,2-1,5kg. Gan gồm 2 thuỳ: Thuỳ trái và thuỳ phải. Mỗi thuỳ lại chia thành nhiều tiểu thuỳ nhỏ.

Xơ gan: Gan bị xơ có thể to hoặc teo lại (có thể chỉ còn 500g), mật độ chắc, hình thái cứng, bề mặt gồ ghề, sần sùi. Màu gan thường đỏ nhạt hoặc vàng. Bề mặt gan có nhiều hạt (cục nodule) to hoặc nhỏ, đều hoặc không đều. Chức năng gan bị thay đổi hoặc mất.

Nguyên nhân gây bệnh xơ gan

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xơ gan, trong đó nguyên nhân do rượu bia và do virus là 2 nguyên nhân phổ biến nhất

Nguyên nhân gây bệnh xơ gan liên quan đến bệnh về gan:

Xơ gan do viêm gan virus: có hai loại virus được xác định là virus viêm gan B và C có tỷ lệ người nhiễm đưa đến bệnh xơ gan cao nhất.

Xơ gan do rượu.

Xơ gan do ứ mật kéo dài: sỏi mật, viêm chít đường mật, hội chứng Hanot.

Viêm tắc tĩnh mạch trên gan (hội chứng Budd Chiari) tắc tĩnh mạch gan.

Trong suy tim, viêm màng ngoài tim do dày dính (hội chứng Pick).

Bệnh xơ gan do rối loạn chuyển hoá: nhiễm sắc tố sắt (hemochromatosis), rối loạn chuyển hoá đồng, thoái hoá gan nhân đậu (bệnh Wilson), rối loạn chuyển hoá porphyrin.

Xơ gan do ký sinh trùng: Sán lá gan, sán máng (schistosomia mansonia).

viêm gan virus
Xơ gan do virus chiếm tỷ lệ 40%

Nguyên nhân bệnh xơ gan do các yếu tố ngoài gan

Các bệnh hồng cầu hình liềm gặp ở châu Phi.

Xơ gan do nhiễm độc hoá chất và do thuốc: Hoá chất: thuốc DDT, methotrexat, urethan, phospho, tetraclorua carbon, 6 mercaptopurin… Do thuốc: clopromazin, INH, rifampicin, sulfamid, phenylbutazon, aspirin, methyldopa…

Xơ gan do rối loạn di truyền: thiếu hụt alfa-1 antitrypsin, thiếu hụt bẩm sinh enzym 1-phosphat aldolase, tích glycogen trong các tổ chức do thiếu máu.

Bệnh xơ gan lách to kiểu Banti, xơ gan do suy dinh dưỡng.

Triệu chứng bệnh xơ gan đa dạng trên lâm sàng

Trên thực tế lâm sàng, triệu chứng của bệnh xơ gan rất đa dạng. Triệu chứng nặng hay nhẹ phụ thuộc vào nguyên nhân và giai đoạn phát triển bệnh và tính chất phức tạp trong chẩn đoán bệnh.
Các triệu chứng của xơ gan được chia thành 2 giai đoạn:

Bệnh xơ gan giai đoạn còn bù – làm việc bình thường, triệu chứng nhẹ

Bệnh nhân xơ gan ở giai đoạn còn bù có rất ít triệu chứng. Các triệu chứng nhẹ không ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, nếu có tiền sử bênh lý gan, bạn nên thận trọng nếu thường xuyên xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Đau nhẹ vùng hạ sườn phải
  • Có thể gan to (sờ được), lách to
  • Chảy máu cam, chảy máu chân răng
  • Rối loạn tiêu hoá, phân lỏng, chướng bụng
  • Mệt mỏi, chán ăn, khó tiêu
  • Có nốt sao mạch ở da mặt, cổ, ngực, long bàn tay son.

Nếu có những dấu hiệu trên, cần đến cơ sở y tế thực hiện các xét nghiệm sinh hoá thăm dò chức năng để chẩn đoán chính xác bệnh

Bệnh xơ gan cổ trướng
Xơ gan cổ trướng giai đoạn mất bù, sao mạch…

Bệnh xơ gan giai đoạn mất bù – cấp tính và nguy hiểm tính mạng

Các triệu chứng chính của giai đoạn này biểu hiện rõ rệt với 2 hội chứng chính: Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa và hội chứng suy tế bào gan.

Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa: 

  • Cổ trướng toàn thể, dịch thấm, số lượng nhiều (3-10 lít). Dịch cổ trướng có màu vàng chanh
  • Tuần hoàn bàng hệ cửa-chủ
  • Lách to (mấp mé bờ sườn hoặc dưới bờ sườn vài cm)

Hội chứng suy tế bào gan

  • Sút cân nhanh, mất khả năng làm việc
  • Phù nhẹ, phù mềm, ấn lõm. Chủ yếu ở 2 chi dưới
  • Cổ trướng tái phát nhanh, biểu hiện của suy tế bào gan
  • Rối loạn nội tiết: sạm da, trứng cá, vú to ở nam
  • Rối loạn tiêu hoá, chướng hơi, ăn uống kém
  • Có thể xuất huyết dưới da, niêm mach, chảy máu chân răng, chảy máu cam
  • Có thể sốt nhẹ do hoại tử tế bào gan
  • Có thể vàng da, lòng bàn tay son, sao mạch

Khám gan để kết luận chính xác và tiên lượng bệnh.

Biến chứng khi mắc bệnh xơ gan

Bệnh xơ gan có nhiều biến chứng và bệnh nhân thường tử vong vì các biến chứng này:

Xuất huyết tiêu hoá: Xuất huyết tiêu hoá do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản hoặc chảy máu ở nhiều nơi: Ngoài da, chân răng lợi, hoặc chảy máu lan tràn ống tiêu hoá gây đi ngoài phân đen và đỏ. Đây là tình trạng nặng. Nếu chức năng gan còn bù được điều trị kịp thời bệnh nhân có thể qua khỏi, nếu chức năng gan mất bù bệnh nhân đi vào hôn mê và tử vong.

 

Bệnh xơ gan ung thư hoá: có đến 70 – 80% bệnh nhân ung thư gan trên nền gan xơ.

Bệnh nhân dễ bị nhiễm khuẩn: Viêm phổi, lao phổi, nhiễm khuẩn đường ruột gây ỉa chảy.

Hội chứng não gan
Hội chứng não gan là biến chứng cực nguy hiểm do xưo gan mất bù

Hôn mê gan: Hôn mê gan thường xảy ra sau các yếu tố thuận lợi như: Nhiễm khuẩn, nhiễm độc, xuất huyết tiêu hoá hoặc chỉ là giai đoạn cuối cùng của suy gan.

Nhiễm trùng dịch cổ trướng.

Hội chứng gan thận.

Chẩn đoán bệnh xơ gan

Muốn chẩn đoán xơ gan cần phải làm các xét nghiệm sinh hoá, huyết học thấy có biến loạn rõ rệt. Trong trường hợp bệnh xơ gan giai đoạn sớm có thể phải làm sinh thiết gan dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc qua soi ổ bụng để xác định xơ gan. 1 số xét nghiệm sinh hoá và thăm dò chức năng có thể được thực hiện gồm:

Xét nghiệm máu ngoại vi

Xét nghiệm máu ngoại vi trong bệnh xơ gan cho kết quả thiếu máu. Nếu có xuất hiện xuất huyết tiêu hoá, xét nghiệm xơ gan cho kết quả thiếu máu nhược sắc, giảm tiểu cầu, huyết sắc tố giảm.

Xét nghiệm chức năng gan

Chức năng gan bị suy giảm rõ rệt, 1 số chất/enzym gan tăng giảm đặc trưng:

  • Albumin huyết tương giảm <40%, gamma Globulin tăng. Tỷ lệ A/G<1 (Dùng phương pháp điện di protein)
  • Men gan (AST, ALT) tăng rõ rêt, nhất là trong đợt tiến triển của bệnh xơ gan.
  • Ứ mật: Bilirubin máu tăng cao, cả bilirubin liên hợp và tự do.
  • ALP kiềm trong huyết thanh tăng.
  • Tỷ lệ Prothrobin giảm

Siêu âm gan

Siêu âm gan có thể phát hiện 1 số bất thường tại gan như:

  • Nhu mô gan không đồng nhất
  • Đường kính tĩnh mạch lách, tĩnh mạch cửa giãn rộng
  • Lách to
  • Cổ trướng
Sinh thiết gan chẩn đoán bệnh xơ gan
Sinh thiết gan quan trọng để chẩn đoán xơ gan

Soi ổ bụng

Bệnh xơ gan điển hình bởi hình thái gan xơ hoá, bề mặt không nhẵn bóng, mất tính đồng nhất, nổi u cục… màu sắc lá gan cũng thay đổi từ đỏ nhạt sang vàng. Bờ gan mấp mô.

Có thể soi ổ bụng đồng thời lấy mẫu sinh thiết làm mô bệnh học

Điều trị bệnh xơ gan cần phối hợp nhiều thuốc

Điều trị bệnh xơ gan cần tránh các yếu tố gây hại cho gan như: Rượu, một số thuốc và hoá chất độc cho gan. Duy trì và bồi dưỡng chức năng gan.

Chế độ nghỉ ngơi ăn uống

Trong giai đoạn xơ gan tiến triển: Cần nghỉ ngơi tuyệt đối làm giảm sự đòi hỏi của cơ thể với các hoạt động chức năng gan.

Chế độ ăn:

  • Cần ăn nhiều chất đạm (100g/ngày) nhiều hoa quả tươi để cung cấp vitamin, đảm bảo cung cấp 2500-3000 calo/ngày, chỉ nên hạn chế chất đạm khi có dấu hiệu não gan (tiền hôn mê gan),
  • Hạn chế ăn mỡ
  • Ăn lạt. Giai đoạn phù cổ trướng ăn lạt tuyệt đối.
  • Không uống rượu

Ngoài ra: bệnh nhân không được uống rượu tuyệt đối và không sử dụng các thuốc độc cho gan

Xơ gan do rượu
Tuyệt đối tránh rượu bia khi bị xơ gan hoặc các bệnh lý gan

Điều trị các nguyên nhân gây bệnh

Để điều trị bệnh, đặc biệt trong giai đoạn xơ gan còn bù, cần sử dụng các thuốc điều trị căn nguyên gây bệnh

Bệnh xơ gan do virus: căn nguyên là các bệnh viêm gan do virus. Các thuốc được sử dụng tuỳ thuộc vào loại virus (A,B,C,D,E):

  • Viêm gan do Virus A và E tiên lượng nhẹ, chỉ cần điều trị triệu chứng
  • Viêm gan virus B: Cytokine (Interferon, interleukin) và các thuốc chống virus (amivudine, ribavirin, adefovir…)
  • Viêm gan virus C: Interferon hoặc Peginterferon. Ribavirin 800-1200mg/ngày phối hợp với Interferon hoặc peginterferon
  • Viêm gan Virus D: Dự phòng và điều trị HBV cũng có thể chống lại HDV.

Các thuốc bổ sung thành phần bị thiếu hụt do bệnh xơ gan

  • Testoteron: tăng cường đồng hoá đạm
  • Truyền albumin: Chỉ định truyền khi tỷ lệ albumin huyết tương giảm (<40g/L). Khi có hội chứng não gan (hôm mê gan) cần dùng các dịch đạm có acid amin để vận chuyển bớt NH3 máu
  • Truyền máu hoặc các chế phẩm máu khi có rối loạn đông máu (do tỷ lệ prothrombin giảm, xuất huyết dưới da, xuất huyết tiêu hoá, chảy máu răng…)

Điều trị các biến chứng nếu có

Cổ trướng: sử dụng thuốc lợi tiểu. Nếu cổ trướng căng gây khó thở sẽ chọc tháo dịch cổ trướng phối hợp với thuốc lợi tiểu.

Xuất huyết tiêu hoá: do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản sẽ được thắt tĩnh mạch thực quản bằng vòng cao su, còn do giãn vỡ tĩnh mạch ở dạ dày sẽ được tiêm xơ bằng thuốc hisatocryl để cầm máu và phối hợp với các thuốc giảm áp lực tĩnh mạch cửa.

Nhiễm trùng dịch ổ bụng: kháng sinh và truyền albumin.

Hôn mê gan: dinh dưỡng, các thuốc hạ amoniac máu, kháng sinh.

Ung thư gan: phẫu thuật cắt khối u nếu còn chỉ định, các phương pháp phá huỷ khối u gan.

Dinh dưỡng cho người bị xơ gan
Chế độ dinh dưỡng cho người xơ gan

Phòng ngừa bệnh xơ gan sớm

Bệnh xơ gan nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao. Để phòng ngừa căn bệnh này, cần thiết thực hiện các hành động bảo vệ gan sớm, điều trị triệt để các bệnh về gan. Cụ thể:

Thay đổi lối sống:

  • Chế độ dinh dưỡng hạn chế mỡ đặc biệt là trans fat.
  • Chế độ ăn lạt ít muối, ít đường.
  • Bổ sung vừa đủ các Vitamin bằng thực phẩm
  • Không sử dụng các thuốc độc cho gan. Luôn hỏi bác sỹ trước khi sử dụng. Thông thường, bác sỹ sẽ kê cho bạn thêm 1 thuốc bổ gan, giải độc gan
  • Tăng cường vận động
  • Hạn chế bia rượu

Điều trị triệt để các bệnh lý gan có thể dẫn đến xơ hoá:

  • Viêm gan virus
  • Tắc mật, sỏi mật
  • Gan nhiễm mỡ
  • Viêm gan do rượu

Kết luận

Bệnh xơ gan là hội chứng do nhiều bệnh lý gan gây nên. Tỷ lệ tử vong của bệnh cao, chủ yếu là xơ gan do rượu và xơ gan do virus

Triệu chứng xơ gan đa dạng, tuỳ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Giai đoạn xơ gan còn bù có thể diễn ra âm thầm trong vài năm. Chủ yếu bệnh nhân phát hiện xơ gan ở giai đoạn mất bù, bệnh khó chữa khỏi.

Điều trị xơ gan cần tuân thủ chặt chẽ phác đồ của bác sỹ. Thuốc điều trị phối hợp điều trị nguyên nhân bệnh, các bệnh lý căn nguyên và bổ sung các chất bị tăng giảm do xơ gan gây ra.

Phòng ngừa bệnh xơ gan bằng cách thay đổi lối sống, nói không với bia rượu và điều trị triệt để các bệnh lý về gan ngay từ đầu.

Cẩm nang truyền thông các bệnh thường gặp – BV Bạch Mai

 

Thông tin trên trang Dược Phẩm Đất Việt chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng không tự ý áp dụng, nếu không có sự đồng ý của bác sỹ điều trị.

Tham khảo địa chỉ uy tín về khám chữa bệnh TẠI ĐÂY

https://phongkhambienviet.com/kham-truyen-nhiem-va-dieu-tri-viem-gan-bc.html

Gửi bình luận của bạn:
Hotline
0912075641
Hotline
0962470011
popup

Số lượng:

Tổng tiền: